Χρήστος Κάτσικας

Την ώρα που το Υπουργείο Παιδείας διακηρύσσει τη βελτίωση της σχολικής ζωής και τον ψηφιακό μετασχηματισμό των δομών, τα emails προς τις σχολικές μονάδες συνεχίζουν να καταφθάνουν πυκνά – ακόμα και μέσα στον Ιούλιο ή τον Δεκαπενταύγουστο. Αποτέλεσμα; Ένα ακόμα κομμάτι πίεσης και αναστάτωσης φορτώνεται στις πλάτες των εκπαιδευτικών που – υποτίθεται – βρίσκονται σε θερινή ανάπαυλα. Όμως, το σχολείο στην Ελλάδα, ακόμη και στις διακοπές του, μοιάζει με γραφείο διοικητικής ετοιμότητας χωρίς ωράριο.

Δεν είναι ούτε η πρώτη φορά, ούτε και θα είναι η τελευταία. Τέλη Ιουλίου και οι εκπαιδευτικοί λαμβάνουν και πάλι εντολές: να υποβάλουν στοιχεία για το προσωπικό, τις υποδομές, τις ανάγκες των σχολείων τους. Φυσικά, με ασφυκτικές προθεσμίες. Και φυσικά, εν μέσω θερινών αδειών.

Πρόκειται για μια πρακτική που έχουμε συνηθίσει – και αυτό είναι το πιο ανησυχητικό. Μια κουλτούρα διοικητικής προχειρότητας, που όχι μόνο παραβλέπει τη λειτουργία των σχολικών μονάδων, αλλά κυρίως προσβάλλει τον ίδιο τον θεσμό της δημόσιας εκπαίδευσης και τους ανθρώπους της.

Το θέμα επανέρχεται κάθε χρόνο, συνήθως μαζί με τις εκκλήσεις των Διευθυντών και των εκπαιδευτικών να «μην τους ενοχλούν εν μέσω αδειών». Παρόλα αυτά, η φετινή χρονιά ξεπέρασε κάθε προηγούμενο:

• Σχολικές μονάδες κλήθηκαν να υποβάλουν πίνακες ωρολόγιων προγραμμάτων,
• να απαντήσουν σε ερωτήματα για υλικοτεχνικές υποδομές,
• να δηλώσουν συμμετοχές σε σχολικές δράσεις Σεπτεμβρίου, όλα αυτά μέσα στον Ιούλιο, σε περιβάλλον με περιορισμένη ή ανύπαρκτη φυσική παρουσία προσωπικού.

«Το σχολείο είναι ανοιχτό μόνο τυπικά. Η γραμματεία δεν υπάρχει. Εγώ ως Διευθυντής πήγα πέντε φορές φέτος Ιούλιο, για να απαντήσω σε πλατφόρμες και ερωτήματα που θα μπορούσαν κάλλιστα να περιμένουν ως τον Σεπτέμβριο», λέει διευθυντής σχολείου της Ανατολικής Αττικής.

Άδεια για όλους, εκτός από τους εκπαιδευτικούς;

Η άδεια των εκπαιδευτικών δεν είναι πολυτέλεια. Είναι θεσμικό δικαίωμα, κατοχυρωμένο όπως για κάθε άλλο εργαζόμενο. Κι όμως, κάθε χρόνο, η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου φαίνεται να το ξεχνά. Θυμάται τα σχολεία μόνο για να ζητήσει "επειγόντως" στοιχεία που θα μπορούσαν και θα έπρεπε να είχαν συγκεντρωθεί νωρίτερα.

Αντί να υπάρχει προγραμματισμός, υπάρχουν επείγουσες ειδοποιήσεις. Αντί για συνεργασία, υπάρχει καθοδηγητική αυθαιρεσία. Αντί για σεβασμός, υπάρχει διοικητικός αυταρχισμός.

Διοικητικές «ασκήσεις επί χάρτου» σε νεκρό χρόνο

Το Υπουργείο, με χαρακτηριστική αδιαφορία για την καθημερινότητα των σχολικών μονάδων, συνεχίζει να μετακυλίει ευθύνες στους διευθυντές και τους εκπαιδευτικούς. Αν καθυστερήσουν οι προσλήψεις; Αν δεν υπάρχει επαρκής προετοιμασία τον Σεπτέμβριο; Φταίνε όσοι «δεν απάντησαν έγκαιρα τον Αύγουστο».

Αυτό δεν είναι ορθολογική διοίκηση. Είναι διοικητική απραξία που καμουφλάρεται ως δραστηριότητα.

Εκπαιδευτικοί ή υπάλληλοι διοικητικής υποστήριξης;

Το πρόβλημα είναι δομικό. Το Υπουργείο Παιδείας συνεχίζει να αντιμετωπίζει το σχολείο σαν διοικητική δομή υποταγμένη στις χρονικές επιταγές της κεντρικής υπηρεσίας. Αγνοεί, ωστόσο, ότι:

• Τα περισσότερα σχολεία δεν διαθέτουν γραμματειακή υποστήριξη.

• Οι Διευθυντές και οι Υποδιευθυντές είναι εκπαιδευτικοί, όχι διοικητικοί υπάλληλοι.

• Η «θερινή λειτουργία» των σχολείων δεν είναι κανονική διοικητική λειτουργία αλλά αυστηρά περιορισμένη και μόνο για έκτακτες ανάγκες.

Και όμως, το Υπουργείο επιμένει να ζητά π.χ. «στοιχεία σε Excel», «άμεσες απαντήσεις σε φόρμες», «συμμετοχή σε δράσεις» μέσα στο καλοκαίρι. Σαν να πρόκειται για μια επιχείρηση σε πλήρη λειτουργία.

Και τα δικαιώματα των εκπαιδευτικών;

Η επιμονή στις διοικητικές απαιτήσεις εν μέσω θέρους δεν είναι απλώς αγένεια ή κακή πρακτική. Είναι παραβίαση εργασιακών δικαιωμάτων.

Οι εκπαιδευτικοί έχουν θεσμοθετημένη άδεια, η οποία προστατεύεται από τη νομοθεσία. Οι Διευθυντές έχουν δικαίωμα αποχής από καθήκοντα που δεν εμπίπτουν στις καλοκαιρινές αρμοδιότητές τους. Και όμως, το σύστημα συνεχίζει να λειτουργεί με λογική «πάρε και αυτό το email — τώρα».