Σβήνουν και γράφουν φοιτητές υπό διαγραφή

Νίκος Φωτόπουλος -efsyn.gr

Σε τρία πανεπιστημιακά ιδρύματα της Θεσσαλονίκης -ΑΠΘ, ΠΑΜΑΚ, ΔΙΠΑΕ- καταρτίζονται οι φάκελοι που έχουν ζητηθεί από το υπουργείο Παιδείας για τους φοιτητές που κρίνονται «ανενεργοί» 

Δεύτερη νίκη των διοικητικών υπαλλήλων των ΑΕΙ καθώς το Εφετείο απέρριψε την έφεση του Δημοσίου και έκρινε νόμιμη την απεργία-αποχή τους από οποιαδήποτε πράξη διαγραφής

Για κάποιους, το πανεπιστήμιο δεν ήταν απλώς σπουδές, αλλά μια διαρκής υπόσχεση ότι η πόρτα της γνώσης μένει ανοιχτή. Τώρα, η κυβέρνηση ετοιμάζεται να την κλείσει οριστικά. Οι διαγραφές των «αιώνιων» φοιτητών δεν είναι απλώς μια διοικητική πράξη. Είναι η πιο ηχηρή υπενθύμιση ότι στην Ελλάδα η επιμονή δεν επιβραβεύεται πάντα.

Υπό αυτές τις συνθήκες, στις γραμματείες των πανεπιστημιακών σχολών των τριών ιδρυμάτων της Θεσσαλονίκης ξεσκονίζονται φάκελοι που μυρίζουν παλιά χαρτιά και ανεπίδοτα όνειρα. Ονόματα που κάποτε πίστεψαν ότι το πανεπιστήμιο είναι χώρος ανοιχτός για όλους τώρα κινδυνεύουν να διαγραφούν σαν να μην υπήρξαν ποτέ. Η κυβέρνηση μιλά για «τάξη και εξορθολογισμό». Οι φοιτητές για ακόμη μια χαμένη ευκαιρία.

Τους τελευταίους μήνες, τα πανεπιστήμια βρίσκονται στο τελικό στάδιο συγκέντρωσης των στοιχείων που θα αποστείλουν στο υπουργείο Παιδείας κι αυτό αναμένεται να ολοκληρωθεί με το τέλος τους έτους. Ακόμη, πάντως, οι γραμματείες καταγράφουν βαθμούς, εξετάσεις και αιτήσεις, προκειμένου να διαπιστωθεί ποιοι από τους φοιτητές που βρίσκονται στο όριο της διαγραφής πληρούν τις προϋποθέσεις του νόμου για να παραμείνουν εγγεγραμμένοι ακόμη έναν χρόνο. Σε ισχύ, πάντως, είναι και η απεργία-αποχή των διοικητικών υπαλλήλων από οποιαδήποτε πράξη διαγραφής, δεδομένου ότι χτες το Εφετείο στη Θεσσαλονίκη απέρριψε την έφεση που άσκησε το Δημόσιο κατά της πρωτόδικης απόφασης η οποία έκρινε νόμιμη την κίνηση αυτή των διοικητικών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2025, από τους συνολικά 317.374 φοιτητές προς διαγραφή, μόλις 22.271 είχαν συμμετάσχει στις εξετάσεις του 2023 και του 2024 – ποσοστό 7%. Παρότι το νούμερο αυτό εκτιμάται ότι αυξήθηκε ελαφρά με την τελευταία εξεταστική του Σεπτεμβρίου, χιλιάδες φοιτητές εξακολουθούν να βρίσκονται στην «γκρίζα ζώνη»: μεταξύ ενός ακόμη μαθήματος και της οριστικής διαγραφής. Πρόκειται κυρίως για όσους εισήχθησαν το 2017-2018. Αν δεν έχουν ολοκληρώσει το 70% των απαιτούμενων πιστωτικών μονάδων (ECTS), ο φάκελός τους θα κλείσει οριστικά - εκτός αν υπάρξει παράταση για εξαιρετικούς λόγους.

Πήραν «φωτιά» οι γραμματείες

Ως το τέλος Δεκεμβρίου, τα πανεπιστήμια οφείλουν να αποστείλουν στο υπουργείο καταλόγους με την πλήρη αποτύπωση της πορείας των «αιώνιων» φοιτητών. Οσοι δεν εντάσσονται στις ευεργετικές διατάξεις ή δεν λάβουν παράταση θα διαγράφονται αυτόματα. Ωστόσο, θα υπάρξει δυνατότητα ένστασης για όσους βρίσκονται στο όριο, εφόσον τους χωρίζει ένα ή δύο μαθήματα από το πτυχίο. Εκείνοι θα μπορούν να ζητήσουν επανεξέταση του φακέλου τους, ελπίζοντας σε μια τελευταία ευκαιρία.

Κάθε Τμήμα καλείται να απαντήσει σε τέσσερα ερωτήματα:

1. Πόσοι φοιτητές εμπίπτουν στις διατάξεις του νόμου 4957/2022, δηλαδή όσοι είχαν υπερβεί τη διάρκεια σπουδών ήδη από το 2020-2021.

2. Πώς κατανέμονται οι «αιώνιοι» ανά έτος εγγραφής.

3. Πόσοι συμμετείχαν στις εξεταστικές των τριών τελευταίων ακαδημαϊκών ετών.

4. Πόσοι έχουν αιτηθεί υπέρβαση της ανώτατης διάρκειας φοίτησης για σοβαρούς λόγους υγείας.

Πίσω όμως από την τεχνική αυτή αποτύπωση, κρύβεται το ουσιαστικό ερώτημα: Ποια είναι η ευθύνη ενός δημόσιου πανεπιστημίου απέναντι σε όσους, για λόγους ζωής, δεν μπόρεσαν να ακολουθήσουν τον «κανονικό» ρυθμό;

Το ΑΠΘ

Στο ΑΠΘ, σύμφωνα με τις πρυτανικές αρχές, η διαδικασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, ωστόσο οι αναμενόμενες βαθμολογίες της εξεταστικής του Σεπτεμβρίου έχουν καταχωριστεί ώστε να διαμορφωθεί η τελική εικόνα.

Το πανεπιστήμιο μετρά 71.812 εγγεγραμμένους φοιτητές σε 43 τμήματα. Από αυτούς, 34.251 χαρακτηρίζονται «αιώνιοι» - σχεδόν το 48%. Τα αρχεία τους κάποιες φορές φτάνουν πίσω στις δεκαετίες του ’70 και του ’80. Περίπου 24.836 πληρούν ήδη τις προϋποθέσεις για να συνεχίσουν, αλλά η τελική επιβεβαίωση θα γίνει μετά την επεξεργασία των τελευταίων βαθμολογιών.

Το ΠΑΜΑΚ

Πιο περιορισμένος είναι ο αριθμός των «αιωνίων» στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, σύμφωνα με τον πρύτανη, Στυλιανό Κατρανίδη. Το πανεπιστήμιο είχε έως το 1990 μόλις δύο σχολές και σήμερα αριθμεί δέκα Τμήματα. Το υψηλότερο ποσοστό «μη ενεργών» φοιτητών (67,1%) εμφανίζεται στο Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής, ενώ το χαμηλότερο (9,7%) στο Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής. Από το 2017-2018 μέχρι σήμερα, ο αριθμός των «αιωνίων» έχει μειωθεί από 7.048 σε περίπου 3.100, δείγμα ότι πολλοί επέστρεψαν και ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους.

Το ΔΙΠΑΕ

Στο ΔΙΠΑΕ, σύμφωνα με τον πρύτανη Σταμάτη Αγγελόπουλο, οι «μη ενεργοί» φοιτητές φτάνουν τους 18.492. Από αυτούς, περίπου 2,5 χιλιάδες εμπίπτουν σε εξαιρέσεις του νόμου, εφόσον υποβάλουν σχετική αίτηση στα τμήματά τους. Ο πιο παλιός φοιτητής γράφτηκε το 1978-1979, στο Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων. Η πλειονότητα, όμως, προέρχεται από την περίοδο 2010-2017, τα δύσκολα χρόνια της οικονομικής κρίσης. Μόλις τρεις φοιτητές έχουν υποβάλει αίτηση για παράταση φοίτησης λόγω σοβαρών προβλημάτων υγείας.

Μέτρο που γεννά ερωτήματα

Η κυβέρνηση παρουσιάζει τις διαγραφές ως μέτρο «εξυγίανσης». Ομως, πίσω από τη γραφειοκρατική γλώσσα κρύβεται ένα ζήτημα που αφορά τον ίδιο τον ρόλο του δημόσιου πανεπιστημίου. Είναι αποστολή του να μετρά όσους «περισσεύουν» -ενώ μάλιστα δεν κοστίζουν τίποτα στην πολιτεία- ή να στηρίζει όσους ακόμη προσπαθούν; Για χιλιάδες φοιτητές, η απάντηση ίσως έρθει με ένα e-mail διαγραφής. Για όλους, όμως, η ιδέα της γνώσης που δεν έχει ημερομηνία λήξης παραμένει ανοιχτή.