της Αιμιλίας Τσαγκαράτου, από selidodeiktis

«Κάτω τα χέρια από τους δασκάλους μας!»

Με αυτό το σύνθημα, εκατοντάδες μαθητές και μαθήτριες στα «σχολεία έργου» («project schools») της Τουρκίας διαδηλώνουν τις τελευταίες μέρες έξω από τα σχολεία τους, δηλώνοντας τη συμπαράστασή τους στους εκπαιδευτικούς που εν μία νυκτί μετακινήθηκαν αυθαίρετα από τα σχολεία τους.

Το Υπουργείο Παιδείας της Τουρκίας, ανακοίνωσε στις 8 Απριλίου τις τοποθετήσεις των εκπαιδευτικών και τους διορισμούς διευθυντών σε σχολεία με «ειδικά προγράμματα», όπως είναι τα «project schools». Μέσα σε μία μέρα, χιλιάδες εκπαιδευτικοί που διδάσκουν σε αυτά τα σχολεία είδαν να μην ανανεώνονται οι συμβάσεις τους και να χαρακτηρίζονται «πλεονάζον» προσωπικό, με αποτέλεσμα να μένουν «μετέωροι» εργασιακά και να αναγκάζονται είτε να διαλέξουν άλλο σχολείο είτε να τοποθετηθούν αναγκαστικά σε σχολείο χωρίς να είναι επιλογή τους – ακόμα και 150 χιλιόμετρα μακριά από τον τόπο κατοικίας τους! Ο τρόπος με τον οποίο επιλέχθηκαν οι εκπαιδευτικοί που έμειναν «εκτός» αλλά και ο τρόπος με τον οποίο τοποθετήθηκαν άλλοι στη θέση τους είναι προφανώς αδιαφανής, έγινε αυθαίρετα, ενώ τα εκπαιδευτικά συνδικάτα καταγγέλλουν ότι οι λόγοι είναι κυρίως πολιτικοί και συνδικαλιστικοί – ας μην ξεχνάμε ότι στην Τουρκία πρόσφατα είχαμε μεγάλες διαδηλώσεις ενάντια στον Ερντογάν με αφορμή τη φυλάκιση του δημάρχου της Κωνσταντινούπολης Ιμάμογλου. Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις, με καθιστικές διαμαρτυρίες από μαθητές/τριες στα σχολεία και δράσεις υποστήριξης από αποφοίτους των σχολείων, φοιτητές και γονείς. Οι διαμαρτυρίες, οι οποίες ξεκίνησαν στην Κωνσταντινούπολη, την Άγκυρα και την Σμύρνη, έχουν πλέον εξαπλωθεί σε ολόκληρη τη χώρα.

Τα σχολεία project – τα οποία είναι και ιδιωτικά και δημόσια – ιδρύθηκαν για πρώτη φορά το 2014 και είναι μια μορφή πρότυπων σχολείων ή σχολείων αριστείας. Το αφήγημα είναι το ίδιο που υπάρχει παγκόσμια για την αριστεία: σχολεία με καλύτερη επιστημονική και τεχνολογική υποδομή, συνεργασία με τα πανεπιστήμια, ειδικά μαθήματα με έμφαση στην τεχνολογία και στις επιστήμες, καθώς και στις τέχνες ή στις κοινωνικές επιστήμες. Η επιλογή τους γίνεται μετά από αξιολόγηση, με βάση τα αποτελέσματα των εθνικών εξετάσεων, ενώ προωθούν «καινοτόμα» προγράμματα. Ανταγωνίζονται με άλλα σχολεία εθνικά και διεθνώς, ενώ υπάρχει μεγάλη πίεση για την άνοδο των ακαδημαϊκών τους «στάνταρντς».

Ταυτόχρονα στα σχολεία αυτά υπάρχει μεγάλη εργασιακή ανασφάλεια. Το ειδικό καθεστώς τους επιτρέπει στο Υπουργείο Παιδείας να προσλαμβάνει εκπαιδευτικούς χωρίς την τυπική διαδικασία διορισμού που προβλέπεται για τα «συμβατικά» σχολεία. Έτσι έχουμε πολύ συχνά αναγκαστικές μεταθέσεις εκπαιδευτικών, μη ανανέωση συμβάσεων, ειδικά αν η διοίκηση του σχολείου θέλει να φέρει το προσωπικό που προτιμά. Εκπαιδευτικοί που είχαν μονιμοποιηθεί σε ένα σχολείο μπορεί ξαφνικά να απομακρυνθούν ή να μετατεθούν σε άλλο. Επειδή στα σχολεία αυτά οι εργασιακές σχέσεις είναι πιο ευέλικτες, οι εκπαιδευτικοί είναι πολλές φορές θύματα αυθαίρετων αποφάσεων της διοίκησης των σχολείων τους, ενώ όσοι /ες κάνουν κριτική στην εκπαιδευτική πολιτική ή έχουν δεσμούς με τα εκπαιδευτικά συνδικάτα κινδυνεύουν με απόλυση. Ωστόσο, είναι φανερό ότι είναι η πρώτη φορά που το Υπουργείο Παιδείας της Τουρκίας αποφασίζει να μετακινήσει με τέτοιο μαζικό και οριζόντιο τρόπο χιλιάδες εκπαιδευτικούς των σχολείων αυτών, είτε λόγω των περικοπών των δαπανών είτε για πολιτικούς – συνδικαλιστικούς λόγους. Τα σχολεία της «αριστείας» προϋποθέτουν τέτοιο προσωπικό. Ευάλωτο υπηρεσιακά και εργασιακά, έτσι ώστε να μπορεί να ελέγχεται, και να υλοποιεί τις αναδιαρθρώσεις.

Όλα αυτά γίνονται σε ένα συνολικό πλαίσιο αναδιαρθρώσεων στην εκπαίδευση, που και στην Τουρκία ακολουθούν τη γνωστή συνταγή έντασης της αξιολόγησης, κατηγοριοποίησης σχολείων, ιδιωτικοποίησης, εντατικοποίησης της δουλειάς των εκπαιδευτικών και περικοπής δαπανών. Ενδεικτικό είναι ότι οι συνολικοί διορισμοί εκπαιδευτικών που ανακοινώθηκαν πρόσφατα – 25.000, που όμως στην πραγματικότητα είναι 15.000 καθώς οι υπόλοιποι καλούνται να φοιτήσουν στην Εθνική Ακαδημία Εκπαίδευσης πριν τοποθετηθούν σε σχολεία – σε καμία περίπτωση δεν καλύπτει τα 100.000 κενά που υπάρχουν συνολικά, και με 500.000 απόφοιτους να περιμένουν διορισμό.

«Στα Λύκειά μας γίνεται σφαγή»

Στις κινητοποιήσεις που γίνονται ενάντια στα παραπάνω το Υπουργείο Παιδείας και η διοίκηση της εκπαίδευσης απαντά με αυταρχισμό και καταστολή. Σε κάποια Λύκεια κλήθηκε η αστυνομία, έγιναν συλλήψεις εκπαιδευτικών, οι μαθητές και οι μαθήτριες απειλούνται με πειθαρχικά μέτρα και αποβολές, ενώ ο Υπουργός Παιδείας της Τουρκίας Yusuf Tekin χαρακτήρισε τις κινητοποιήσεις αυτές ως «υποκινούμενες και με πολιτικά κίνητρα». Σε πολλά σχολεία γονείς και απόφοιτοι συγκεντρώνουν υπογραφές συμπαράστασης προς τους εκπαιδευτικούς, όπως στο ιστορικό Λύκειο της Σμύρνης Ατατούρκ, που μέχρι στιγμής έχουν ξεπεράσει τις 7.000 (από το σχολείο αυτό μετακινήθηκαν οι 50 από τους 90 εκπαιδευτικούς!). Στην πορεία που πραγματοποιήθηκε στο συγκεκριμένο σχολείο, οι μαθητές έκαναν ονομαστική κλήση των εκπαιδευτικών που απομακρύνθηκαν, φωνάζοντας ότι «είναι εδώ».

Σε ομιλία του στην κινητοποίηση αυτή, μαθητής δηλώνει: «Αυτή τη στιγμή στα σχολεία μας γίνεται σφαγή. Ανακοινώθηκε ότι οι καθηγητές μας απολύθηκαν χωρίς να δοθεί λόγος. Υπάρχει πλήρης αβεβαιότητα και αφού δεν έχει δοθεί καμία εξήγηση, οι άνθρωποι αυτοί μένουν ξεκρέμαστοι. Αυτοί οι δάσκαλοι είναι αυτοί που έδωσαν τα χρόνια τους στο σχολείο μας. Φυσικά, αντιδρούμε σε αυτό. Όλα αυτά, όπως και οι κινητοποιήσεις μας το προηγούμενο διάστημα, αυξάνουν την πολιτική συνείδηση των νέων. Αντλούμε επίσης δύναμη από τους φίλους μας από το πανεπιστήμιο και το γυμνάσιο που έχουν πραγματοποιήσει αμέτρητες διαδηλώσεις. Αυτή η ατμόσφαιρα μας θύμισε ότι μπορούμε κι εμείς να δείξουμε την αντίδρασή μας. Το αίτημά μας εδώ είναι να γίνουν σεβαστά τα ακαδημαϊκά και δημοκρατικά μας δικαιώματα. Θα δείξουμε την υποστήριξή μας στους δασκάλους μας όσο μπορούμε για να παραμείνουν εδώ».

Ενώ άλλος μαθητής από το Λύκειο Kadıköy Anatolian στην Κωνσταντινούπολη, από το οποίο απομακρύνθηκαν 26 εκπαιδευτικοί , τονίζει: «Ο κύριος λόγος αυτής της αντίδρασης είναι ότι οι δάσκαλοί μας, που εργάζονται για το μέλλον μας, πέφτουν θύματα. Δεν έχουμε καμία αμφιβολία ότι σε αυτήν την αντίδραση θα συμμετάσχουν και συμμαθητές μας από άλλα λύκεια. Στα πρόσφατα γεγονότα είδαμε ότι μπορούμε να διεκδικήσουμε τα δικαιώματά μας κάνοντας τη φωνή μας να ακουστεί και πήραμε θάρρος. Ως μαθητές, τα αιτήματά μας είναι οι διορισμοί των καθηγητών να γίνονται με δίκαιο και διαφανή τρόπο, να μην υπάρχει αστυνομική παρουσία στα λύκειά μας και να προστατεύονται τα θεμελιώδη δικαιώματά μας. Τέλος, δίνουμε μια υπόσχεση στους δασκάλους μας: ποτέ δεν θα περπατήσετε μόνοι».